Bestandsformaten voor 3D Printen: STL, STEP of 3MF?

Bijna elke offerteaanvraag begint met een bestand. Soms is dat een keurige STEP-export rechtstreeks uit SolidWorks, soms een STL die iemand jaren geleden heeft gedownload, en soms een foto van een kapot onderdeel met een liniaal ernaast. Dat kan allemaal, maar het bestand dat je stuurt bepaalt wel hoe snel we een offerte kunnen maken, hoe nauwkeurig het onderdeel wordt en hoe makkelijk je later nog iets kunt aanpassen.

In dit artikel leggen we de gangbare bestandsformaten voor 3D printen uit in gewone taal: wat erin zit, wanneer je welk formaat gebruikt en welke exportfouten we het vaakst tegenkomen.

STL: het klassieke mesh-bestand

STL is het oudste en meest gebruikte formaat in de 3D print wereld. Het beschrijft het oppervlak van je model als een verzameling kleine driehoekjes. Meer niet: geen kleuren, geen materialen en ook geen eenheden. Een gebogen vlak in een STL is nooit echt rond, het wordt benaderd met platte facetjes.

Juist die eenvoud maakt STL zo populair. Elk CAD-programma kan het exporteren en elke slicer kan het lezen. Voor een afgerond ontwerp dat niet meer hoeft te veranderen is een STL vaak prima.

De zwakke plekken zie je in twee situaties. Ten eerste als de exportresolutie te grof is: een gat dat rond moet zijn wordt een zichtbare veelhoek, en een as die in een lager moet passen valt een paar tiende te klein uit. Ten tweede als er iets moet veranderen. Een STL aanpassen is als een foto van een tekening bewerken in plaats van de tekening zelf. Een gat 2 mm verschuiven kan, maar het is gepriegel en zelden netjes.

STEP: de exacte geometrie

Een STEP-bestand (.step of .stp) bevat de echte wiskundige vorm van je model. Een cilinder is een cilinder, geen verzameling driehoekjes. STEP is een internationale standaard (ISO 10303) en vrijwel elk professioneel CAD-pakket kan het lezen en schrijven, of je nu met Fusion, SolidWorks, Inventor, Onshape of FreeCAD werkt.

Voor zakelijke klanten is dit meestal het beste formaat om te sturen. Er zitten eenheden in, dus er is geen twijfel of een onderdeel 50 mm of 50 inch is. Het is bewerkbaar: blijkt een wand te dun om goed te printen, dan maken we hem dikker zonder het onderdeel opnieuw te tekenen. En omdat wij de omzetting naar printdata zelf doen, kiezen we de resolutie die bij het onderdeel past.

Moet een onderdeel samenwerken met andere componenten, of zijn er passingen die ertoe doen? Dan betaalt STEP zich echt uit. Ronde gaten blijven rond en we kunnen kritieke maten direct in het model controleren. Wat je aan nauwkeurigheid mag verwachten lees je in ons artikel over toleranties en nauwkeurigheid.

3MF: de moderne alleskunner

3MF is ontwikkeld als moderne opvolger van STL. Onder de motorkap is het een gecomprimeerd pakket dat meerdere objecten, eenheden, kleuren, materialen en zelfs printinstellingen kan bevatten. De bestanden zijn ook een stuk kleiner dan een vergelijkbare STL.

De meeste moderne slicers slaan hun projecten op als 3MF, dus als je zelf ontwerpt en slicet heb je er waarschijnlijk al een. Het is een goede keuze als je meerdere onderdelen tegelijk stuurt of als kleurtoewijzing belangrijk is. Houd er wel rekening mee dat 3MF nog steeds een mesh is, net als STL. Voor onderdelen waar mogelijk nog aan gesleuteld moet worden blijft STEP de betere optie.

OBJ en andere formaten

OBJ is ook een mesh-formaat en wordt vooral gebruikt bij 3D scannen, visualisatie en game design. Het kan kleur- en textuurinformatie meenemen, wat handig is bij gescande objecten. We kunnen prima printen vanuit OBJ, maar voor technische onderdelen biedt het geen voordeel boven STL.

Native CAD-bestanden zoals .f3d, .sldprt of .ipt zijn buiten hun eigen programma niet altijd te openen. Heb je alleen zo’n bestand, exporteer dan een STEP vanuit hetzelfde programma. Dat kost minder dan een minuut en voorkomt compatibiliteitsproblemen.

Welk bestand stuur je?

Het korte antwoord hangt af van wat je nodig hebt. Als richtlijn:

• Technisch onderdeel, passingen of maten zijn belangrijk: STEP
• Afgerond ontwerp dat niet meer verandert: STL of 3MF, geëxporteerd op fijne resolutie
• Meerdere onderdelen of kleuren in één bestelling: 3MF, of een STEP per onderdeel
• Gescand object of kunstwerk: OBJ of STL

Heb je beide? Stuur dan beide. De STEP vertelt ons wat je bedoelt, de mesh laat precies zien wat je verwacht te zien. Meer tips over wat een model goed printbaar maakt vind je in onze gids ontwerpen voor 3D printen.

Veelgemaakte exportfouten

De meeste bestandsproblemen die we binnenkrijgen komen neer op een handvol kleine dingen. Het goede nieuws: ze zijn makkelijk te voorkomen als je ze eenmaal kent.

De bekendste is verkeerde eenheden. Een STL heeft geen eenheden, dus een model getekend in inches komt 25,4 keer te klein binnen, of een model in meters 1000 keer te groot. We controleren de maten altijd tegen je tekening of omschrijving, maar als je de bedoelde afmeting in je bericht noemt is elke twijfel weg.

De tweede is een te grove mesh. Veel CAD-programma’s exporteren STL standaard met een resolutie die te ruw is voor kleine onderdelen. Zoek naar een instelling als “refinement”, “deviation” of “resolutie” en kies hoog of fijn. Een koordafwijking van ongeveer 0,01 mm is ruim voldoende voor vrijwel elk onderdeel.

Dan zijn er open of kapotte meshes: vlakken die niet aansluiten, vlakken die de verkeerde kant op wijzen, of twee bodies die elkaar overlappen. Een slicer weet dan niet altijd wat binnen en buiten is. Kleine fouten repareren we standaard, maar een schone export scheelt tijd. En tot slot: controleer of je de juiste versie exporteert. Het klinkt logisch, maar een bestand met de naam “beugel_definitief_v3_ECHT” blijkt regelmatig toch niet de laatste te zijn.

Geen 3D bestand? Geen probleem

Niet iedereen heeft CAD-software of een kant-en-klaar model. Misschien zoek je vervanging voor een gebroken clipje, een knop of een beugel die niet meer te krijgen is. Dan zijn een paar duidelijke foto’s, de belangrijkste maten en een korte omschrijving van wat het onderdeel moet doen een prima begin. Wij modelleren het onderdeel voor je en je krijgt het bestand daarna mee, zodat nabestellen makkelijk is.

Hetzelfde geldt voor een schets op papier met maten. Zolang we begrijpen waar het onderdeel in moet passen en welke belasting het krijgt, kunnen we ermee verder. Benieuwd hoe ontwerpwerk en bestandskwaliteit de prijs beïnvloeden? Dat lees je in onze prijsgids voor 3D printen.

Stuur je bestand en ontvang een offerte

Of je nu een perfecte STEP hebt, een oude STL of alleen een foto en een schuifmaatmeting: stuur het via ons contactformulier, samen met het aantal en waar het onderdeel voor dient. We controleren het bestand, wijzen je op mogelijke aandachtspunten en sturen je een duidelijke offerte, meestal dezelfde dag nog. Bekijk onze diensten voor alles wat we voor je kunnen printen en afwerken.